A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Năm học 2008-2009 được chọn là năm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong trường học tại nhiều địa phương trên cả nước. Ứng dụng CNTT vào giảng dạy ban đầu là một bài toán khó với hầu hết giáo viên, nhưng qua một thời gian không dài, chủ trương này đã cho thấy hiệu quả tích cực khi CNTT mang lại cho cả thầy và trò không gian mới với nhiều hứng thú trong lớp học.
Ứng dụng CNTT đã tạo nên một bước đột phá trong việc đổi mới phương pháp dạy học trong đó có môn Tiếng Việt ở tiểu học. Đây là một môn học đặc thù, không chỉ đòi hỏi giao tiếp giữa thầy và trò mà nó còn bao hàm một lượng kiến thức rộng lớn mà giáo viên cần phải truyền tải tới cho học sinh. Đó là những nội dung về đất nước, con người mà nếu bằng phương pháp truyền thống viết bảng hoặc tranh minh họa thì sẽ không thể khiến học sinh “cảm” được hình ảnh đất nước, con người qua sự phong phú, trong sáng của Tiếng việt. Những tiết dạy bằng bài giảng trình chiếu có thể được xây dựng thành một bộ phim có hình ảnh âm thanh sống động được lồng ghép các câu hỏi kiểm tra kiến thức học sinh. Cùng với người giáo viên đã có sự chuyển đổi về nhận thức, từ qui định (mang tính áp đặt) lúc ban đầu sang tổ chức cho học sinh tự tìm ra kiến thức khiến cho các em thích thú từ đó dễ dàng lôi cuốn và thu hút sự chú ý của học sinh vào bài giảng. Đây chính là một trong những yếu tố quan trọng giúp cho việc dạy học môn Tiếng việt trong trường tiểu học đạt được hiệu quả cao .
Cùng với các môn học khác, môn Tiếng Việt ở lớp 1 được đông đảo giáo viên sử dụng bài giảng trình chiếu vào giảng dạy. Tuy nhiên, nội dung viết mẫu của giáo viên vẫn là vấn đề chưa được giải quyết thấu đáo.
Trong bộ môn Tiếng Việt ở bậc tiểu học, việc viết mẫu chữ của giáo viên là một phương pháp dạy học trực quan đã được áp dụng bấy lâu nay trong các nhà trường. Từ việc quan sát giáo viên viết chữ mẫu, học sinh nắm được cấu tạo của các nét chữ, nắm được quy trình viết từng chữ cái và thực hành bắt chước viết theo. Nét chữ của giáo viên thường để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm trí học sinh.
Việc viết mẫu của giáo viên là một thao tác trực quan trên bảng lớp giúp học sinh nắm bắt được quy trình viết từng nét của từng chữ cái. Do vậy, giáo viên phải viết chậm, đúng theo quy tắc viết chữ vừa giảng giải, phân tích cho học sinh. Khi viết mẫu, giáo viên cần tạo điều kiện để học sinh nhìn thấy tay của giáo viên viết từng nét chữ. Khi viết, giáo viên vừa kết hợp giảng giải, phân tích: cách đưa bút như thế nào? Thứ tự các nét viết ra sao? Điểm đặt bút, điểm dừng bút ở đâu? Giáo viên cũng cần chú ý phân tích cả cách đặt dấu phụ và dấu thanh, vị trí các dấu.
Qua thực tế làm công tác quản lý chuyên môn ở trường tiểu học tôi nhận thấy rằng: trong chương trình môn tiếng Việt lớp 1 Tiểu học, phần kiến thức tập viết chữ Việt là rất khó và phức tạp đối với giáo viên. Bài học tập viết các chữ cái và số theo đúng bài bản là rất phức tạp. Giáo viên sẽ phải hướng dẫn và giảng giải từng nét bút, điểm bắt đầu, điểm kết thúc, ... với rất nhiều khái niệm, thuật ngữ lạ kèm theo. Phần tập viết chũ và từ của các bài học chính theo sách giáo khoa tiếng Việt mới thực sự là điều khó dạy nhất đối với giáo viên. Thời gian thiếu, giáo viên rất khó có thể biểu diễn việc viết chữ nhiều lần trên bảng. Mặt khác khi giáo viên viết chữ mẫu trên bảng HS sẽ bị che khuất và không thể quan sát liên tục được.
Trong những năm qua, bằng vốn kiến thức về CNTT của bản thân và học hỏi kinh nghiệm của giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp 1, tôi đã tập trung nghiên cứu để tạo tư liệu dạy học mô phỏng viết chữ mẫu của giáo viên trong giờ dạy môn Tiếng Việt lớp 1. Giải pháp Mô phỏng viết chữ mẫu của giáo viên trong giờ dạy môn Tiếng Việt lớp 1 ở trường tiểu học là bộ tư liệu giúp cho giáo viên chủ động đưa nội dung viết mẫu vào bài giảng trình chiếu.
Quá trình nghiên cứu và thực hiện xây dựng bộ tư liệu bao gồm các công đoạn:
- Tìm ý tưởng để tạo tư liệu mô phỏng viết chữ mẫu của giáo viên;
- Mô tả ý tưởng bằng thuật toán và tìm phần mềm tương ứng để hình thành tư liệu mô phỏng viết chữ mẫu của giáo viên;
- Thực hiện xây dựng bộ tư liệu mô phỏng viết chữ mẫu của giáo viên;
- Thử nghiệm đưa tư liệu vào giờ dạy học môn Tiếng